सदाचारस्य सामाजिकजीवने महत्त्वम्-वैदिकदृष्ट्या शोधात्मकं विवेचनम्

Authors

  • डॉ. वीरेन्द्र कुमार मौर्य एसोसिएट प्रोफेसर-संस्कृत, पण्डित राम लखन शुक्ल राजकीय स्नातकोत्तर महाविद्यालय आलापुर, अम्बेडकर नगर, उत्तर प्रदेश। Author

DOI:

https://doi.org/10.32628/GISRRJ269110

Keywords:

सदाचारः, सत्यप्रतिज्ञा, अनृतम्, मधुरभाषणम्, परित्यागः, व्यभिचारः।

Abstract

मानवस्य सामाजिकजीवनं केवलं बाह्यव्यवहारैः न नियन्त्र्यते, अपि तु आन्तरिकनैतिकतया नियन्त्र्यते। सदाचारवर्जितः सामाजिकव्यवहारः न दीर्घकालं स्थातुं शक्नोति। यतो हि सत्यं, शौचं, चारित्र्यं, व्रतानुष्ठानं च समाजस्य आधारस्तम्भा इव सन्ति। एतेषां विना मनुष्यस्य समाजे प्रतिष्ठा न भवति, न च सौहार्दपूर्णं जीवनं सम्भवति। अत एव वेदेषु सदाचारसम्बद्धाः बहवः उपदेशाः प्रदत्ताः सन्ति।

References

अथर्ववेदसंहिता-सम्पादकः-पण्डित रामगोपाल शास्त्री, प्रकाशकः-चौखम्बा संस्कृत सीरीज ऑफिस, स्थानम्,वाराणसी, वर्षः-1962 ई.

ऋग्वेदसंहिता-ऋग्वेदसंहिता (सायणभाष्यसहित),सम्पादकः – पण्डित श्रीधर शास्त्री, प्रकाशकः – वैदिक संशोधन मण्डल, स्थानम् – पुणे,वर्षः-1972 ई.

वाजसनेयी शुक्लयजुर्वेद संहिता – श्री वेङ्कटेश्वर मुद्रणयन्त्रालय, खेतवाडी-7, मुम्बई

कृष्णयजुर्वेद संहिता - चौखम्बा-कृष्णदास-अकादमी, वाराणसी-221001

तैत्तरीयब्राह्मणम् – सम्पादकः – पण्डित श्रीधर शास्त्री (आनन्दाश्रम-संस्करण),प्रकाशकः – आनन्दाश्रम मुद्रणालय, स्थानम् – पुणे, वर्षः – 1898 ई.

Downloads

Published

15-02-2026

Issue

Section

Research Articles

How to Cite

[1]
डॉ. वीरेन्द्र कुमार मौर्य, “सदाचारस्य सामाजिकजीवने महत्त्वम्-वैदिकदृष्ट्या शोधात्मकं विवेचनम्”, Gyanshauryam Int S Ref Res J, vol. 9, no. 1, pp. 62–67, Feb. 2026, doi: 10.32628/GISRRJ269110.